Een virtueel hulpmiddel voor de 'schildwachten van het spoor' - 25/01/2017

Tijdens bepaalde werkzaamheden aan of in de buurt van sporen in dienst hebben medewerkers van Infrabel de opdracht te waken over de veiligheid van de onderhoudsteams. Als een trein nadert, waarschuwen deze 'schildwachten' hun collega’s en geven ze het bevel om onmiddellijk de werkzone te verlaten. Om hun opleiding verder te verbeteren, ontwikkelde Infrabel een uniek hulpmiddel in Europa: een 3D-simulator om hun werkomgeving na te bootsen en hen verschillende risicosituaties te laten inoefenen.

Schildwacht, een essentiële schakel voor de veiligheid

Bij Infrabel zijn 2.600 medewerkers gecertificeerd om de functie van “schildwacht” uit te oefenen. Deze mensen hebben een belangrijke taak: zij waken over de veiligheid van hun collega’s, de onderhoudsploegen die aan of in de buurt van de sporen in dienst werken. Zo kunnen de spoorarbeiders zich uitsluitend op de uitvoering van hun werk concentreren. Naargelang de aard van de taken of de plaatselijke omstandigheden kunnen een of meer schildwachten langs het spoor worden opgesteld om alle naderende treinen in de gaten te houden en tijdig alarm te slaan zodat de onderhoudsteams zich veilig kunnen terugtrekken. Indien nodig kunnen de schildwachten de trein ook laten stoppen door middel van een mobiel signaal (bv: een rode vlag).

De 3D-simulator, een Europese primeur

Vanaf maart 2017 zal Infrabel de eerste spoorinfrastructuurbeheerder in Europa zijn die zijn medewerkers een 3D-simulator ter beschikking stelt. Het gebruik van deze, in België ontwikkelde, simulator zal automatisch worden opgenomen in het opleidingstraject van de schildwachten.

De 3D-simulator bootst de werkomgeving na door realistische beelden te projecteren op drie muren en op de vloer. Daarop zien de schildwachten de sporen, het team aan het werk, de treinen, de andere schildwachten en een bepaalde voorgeprogrammeerde situatie. Dat alles ondersteund met kwaliteitsvol geluid.

De cursist beschikt over de uitrusting van de schildwacht: claxon, hoorn (toeter) en vlaggen.

Om de simulatie zo echt mogelijk te maken, draagt de cursist een speciale bril die de hele simulatieomgeving werkelijk aanstuurt (head tracking system). De situatie lijkt levensecht. Zodra de simulatie is gestart, krijgt de cursist naargelang het geselecteerde scenario te maken met gebruikelijke omstandigheden, storende gebeurtenissen of probleemsituaties. Zijn reacties en het al dan niet correcte gebruik van zijn uitrusting worden automatisch door het centrale systeem opgetekend. Op basis daarvan past het systeem het verdere verloop van de simulatie aan.

Met de 3D-simulator oefent de cursist dus verschillende situaties. Een analyse van zijn resultaten is mogelijk, bijvoorbeeld door ze in de klas te projecteren en daar de sterke punten en eventuele fouten te bespreken.

In eerste instantie zullen de nieuw aangeworven medewerkers in de 3D-simulator terechtkunnen, zodat ze sneller de certificering als schildwacht kunnen behalen. De 3D-simulator zal ook worden ingezet in het kader van de bijscholingen zodat elke schildwacht minstens om de drie jaar met de simulator kan oefenen.

De impact van werkzaamheden beperken

Om veiligheidsredenen verkiest Infrabel de werkzaamheden op de hoofdsporen van het netwerk uit te voeren met onderbreking van het treinverkeer. Om de stiptheid van de treinen zo weinig mogelijk in het gedrang te brengen, vinden die werkzaamheden dus meestal 's nachts plaats.

Maar rekening houdend met de beschikbaarheid van de infrastructuur en de stiptheid moeten sommige onderhoudstaken altijd aan of in de buurt van sporen in dienst worden uitgevoerd. Dat maakt de functie van schildwacht heel belangrijk. Hij helpt Infrabel immers om een deel van zijn onderhoudstaken te vervullen zonder negatieve impact op de stiptheid en waarborgt tegelijk ook de veiligheid van het personeel.