Langste spoortraject in Europa uitgerust met veiligheidssysteem ETCS - 20/10/2014

Maandag, 20 oktober 2014, heeft Infrabel de spoorlijn tussen Namen en de Luxemburgse grens volledig uitgerust met het Europese veiligheidssysteem ETCS. Goed voor een lengte van 160 kilometer, de langste afstand (hogesnelheidslijnen niet meegerekend) dat tot nu toe in Europa al werd uitgerust. ETCS garandeert het hoogste veiligheidsniveau omdat het permanent de snelheid van de treinen controleert. Deze uitzonderlijke prestatie maakt deel uit van het uitrusten met ETCS van een van de belangrijkste goederencorridors die de haven van Antwerpen verbindt met het Zuiden van Europa.

Permanente snelheidscontrole gedurende 160 km: een record


Deze uitrusting is hét orgelpunt van een project dat startte in 2009. Sinds vanmorgen is het ETCS (European Train Control System) officieel operationeel over de volledige lengte van 160 kilometer van aan het station van Namen tot aan de Luxemburgse grens. Ook wel gekend als de goederenas “Athus-Meuse”.


Concreet zal dus elke trein, die uitgerust is met ETCS, tussen Namen en de Luxemburgse grens gecontroleerd worden door een 1900 tal bakens in het spoor. Telkens wanneer een trein over zo’n baken rijdt, volgt er een automatische informatie-uitwisseling waardoor de snelheid permanent gecontroleerd wordt. Als de trein te snel zou rijden, past het ETCS systeem de snelheid aan in functie van het terrein (maximum toegelaten snelheid per spoorlijn, stand van de seinen, het naderen van een wisselzone,…).


ETCS is een Europese veiligheidsstandaard op gebied van spoorsignalisatie. Het biedt betere garanties in termen van veiligheid: “Namen-Dinant-Bertrix-Athus” kan dus vanaf nu beschouwd worden als één van de meest veilige spoorinfrastructuren van Europa. Er is zelfs sprake van een record: het is namelijk het langste spoortraject binnen Europa (buiten de hoge snelheidslijnen) dat nu toe werd uitgerust met ETCS.

Een investering van 24,7 miljoen €


Om tot dit resultaat te komen, was er 2 jaar studiewerk nodig en werd er meer dan 3 jaar op het terrein gewerkt. In totaal hebben een zestigtal mensen (ingenieurs, arbeiders, techniekers) de bakens in de sporen geplaatst, afgesteld en aangesloten op ongeveer 250 nieuwe seinketen. Deze technische ruimtes, die niet groter zijn dan een kleine caravan, staan naast het spoor en regelen alle informaticatoepassingen die de ETCS technologie ondersteunt.


De laatste maanden voor de indienstname werd er bijzonder veel aandacht besteed aan het programmeren en het testen van de ETCS bakens. Eerst met een informatica simulator en nadien met behulp van de speciale ETCS testtrein van Infrabel. Na deze testfase werden de nodige veiligheidscertificaten toegekend door een onafhankelijk controleorgaan.


Over een periode van 5 jaar heeft Infrabel 24,7 miljoen euro geïnvesteerd (50% Europese subsidies) om het ETCS systeem uit te rollen tussen Namen en de grens van Luxemburg. Tegen eind 2015 moet, in afspraak met Europa, de Belgische hoofdroute (niet de alternatieve routes) van de goederencorridor “Rotterdam-Antwerpen-Luxemburg-Bazel/Lyon” volledig uitgerust zijn met ETCS.

Goederencorridors, een Europese kwestie


Om de spoorsignalisatie te harmoniseren, cofinanciert Europa de ETCS investeringen. In het kader van de veiligheidsuitrusting van de corridor “Rotterdam-Antwerpen-Luxemburg-Bazel/Lyon investeert Europa ongeveer 29 miljoen in het Belgische deel van deze internationale goederen as (ook wel “Noordzee-Middellandse Zee Corridor” genoemd).


Europa investeert volop in 9 prioritaire goederenspoorassen. Niet enkel voor de veiligheid, maar ook voor de interoperabiliteit van het Europese treinverkeer. Dit wil zeggen dat alle treinen veilig tussen de verschillende Europese lidstaten kunnen rondrijden. Op voorwaarde natuurlijk dat zowel trein als spoorinfrastructuur uitgerust is met ETCS. Nu gebruiken de afzonderlijke lidstaten vooral nog hun eigen, nationale veiligheidssystemen en dat is niet optimaal voor het grensoverschrijdende treinverkeer. Met ETCS komt er dus één uniform systeem voor heel Europa.


In een geliberaliseerde markt heeft het ETCS systeem ook een positieve impact op de mobiliteit en de ecologie omdat het bijdraagt tot een veilig en vlot grensoverschrijdend verkeer en tegelijk ook zorgt voor minder vrachtwagens op de weg. Jaarlijks rijden ongeveer 7.500 goederentreinen over de as “Rotterdam-Antwerpen-Luxemburg-Bazel/Lyon. Goed voor ongeveer 9 miljoen ton goederen. Voornamelijk containers van en naar de haven van Antwerpen. Het equivalent van jaarlijks 300.000 grote vrachtwagens.


In het kader van het “Masterplan ETCS” wil Infrabel het volledige Belgische spoorwegnet tegen eind 2022 uitrusten met de ETCS technologie. Een investering van 2 miljard euro.

NMBS: 19% van de treinen uitgerust met ETCS


Vanaf 2009 begon NMBS haar rollend materieel uit te rusten met het automatisch remsysteem TBL1+. Wanneer een trein voorbij een rood sein rijdt, zal dit systeem een automatische noodremming uitvoeren. TBL1+ zorgt er ook voor dat als een trein 300 meter voor het rode sein meer dan 40 km/u rijdt, hij automatisch wordt afgeremd. Sinds eind 2013 is heel de vloot van NMBS voorzien van het automatisch remsysteem TBL1+. Een investering van 38 miljoen euro.


In 2011 stelde NMBS haar Masterplan ETCS voor. Een plan dat het veiligheidsniveau moet verhogen door gebruik te maken van de meest moderne interoperabele technologieën. Om deze doelstelling te halen werden aanzienlijke middelen voorzien. In haar Masterplan zal NMBS 2,063 miljard euro investeren (waarvan 1,499 miljard voor het vervangen van rollend materieel waar geen ETCS op geïnstalleerd kan worden).


In het kader daarvan heeft NMBS momenteel al 19,1% van haar treinen uitgerust met het ETCS systeem niveau 1.


Onlangs nog ondertekende NMBS een contract met Alstom ter waarde van 70 miljoen euro voor de levering van 449 ETCS systemen niveau 2 (het doorsturen van de informatie van de spoorinfrastructuur naar de stuurpost in de trein en omgekeerd via het digitale spoorcommunicatienetwerk GSM-R). Dit systeem controleert permanent en nog preciezer de snelheid van de treinen.


Vanaf 2025 zullen enkel nog treinen, uitgerust met ETCS, op het Belgische spoorwegnet mogen rijden. NMBS wil tegen 2023 100% van haar vloot uitrusten met ETCS niveau 2.